fornuizen

Abonneer op de kieskeurig nieuwsbrief

Informatie over fornuizen

Gaat jouw voorkeur uit naar koken op gas of kook je liever elektrisch? Wat het verschil is tussen keramisch en inductie en waar je zoal op dient te letten bij de aanschaf van een fornuis lees je hier.

Een fornuis combineert een oven met een kookplaat en soms zelfs met een friteuse en/of met een tweede oven. Waren fornuizen vroeger vrijstaande apparaten, tegenwoordig vinden we steeds meer inbouwmodellen. De vrijstaande modellen worden strak tussen keukenkasten ingebouwd, zodat ze in één lijn lopen met het werkblad. Of je nu houdt van uitgebreid koken of een snelle maaltijd, een fornuis is één van de belangrijkste onderdelen in de keuken.


De oven
In een oven kun je allerlei gerechten bereiden. Tegenwoordig zien we steeds meer fornuizen op de markt verschijnen die niet één maar twee ovens hebben. Dit is natuurlijk erg handig wanneer je meerdere gerechten gelijktijdig wilt bereiden. Je kunt taarten en pizza’s in een oven bakken, maar ook vlees, vis, groente en aardappelen kunnen zonder veel vet worden klaargemaakt. Vaak kan in een oven ook worden gegrild. Er is een belangrijk verschil tussen bakken en grillen. Bij het bakken van gerechten circuleert de lucht in de oven. Bij grillen kan ook lucht van buiten de oven rechtstreeks in de oven komen.

Temperatuur
Ovens kunnen op verschillende manieren worden verhit. Vroeger werden ovens gestookt met hout of houtskool, later met aardgas. Tegenwoordig zijn veel ovens elektrisch. Ovens beschikken over een temperatuurinstelling door middel van een thermostaat. De temperatuur van een doorsnee (elektrische) oven voor huishoudelijk gebruik kan worden ingesteld tot ongeveer 260 graden Celsius. Gasovens gebruiken meestal geen indeling in graden, maar een aantal standen om de temperatuurinstelling te regelen. Bij veel ovens komen de standen overeen met de volgende temperaturen (uitgaande van een gasoven met 8 standen):

stand
temperatuur
1
140°C
2
160°C
3
180°C
4
200°C
5
220°C
6
240°C
7
260°C
8
280°C

Conventioneel of multifunctioneel
We onderscheiden tegenwoordig twee hoofdgroepen ovens, namelijk conventionele en multifunctionele ovens. Wanneer een fornuis twee aparte ovens heeft dan is meestal de linker degene met een grote oveninhoud en met een multifunctionele verwarming. De kleinere oven, vaak rechts geplaatst, heeft meestal een conventionele werking.

Conventioneel
De conventionele ovens werken net als de klassieke gasovens door middel van verwarming van de boven- en onderwand. Voordeel van moderne conventionele ovens is dat de onder- en bovenverwarming vaak apart in te stellen is. Zo kun je, door alleen de onderverwarming aan te zetten, pizzabodems afbakken of een vochtige quiche gelijkmatig garen.

Multifunctioneel
Multifunctionele ovens bevatten naast de conventionele wandverwarming nog andere manieren om gerechten in de oven te bereiden:

  • Hetelucht: Door middel van een ventilator wordt hete lucht door de oven geblazen. Hierdoor ontstaat een gelijkmatige temperatuur in de oven. Een heteluchtoven is zeer geschikt om grote stukken vlees gelijkmatig te garen.
  • Grill: De oven bevat een grillelement dat een gerecht een krokant korstje geeft. Dit is handig als je bijvoorbeeld een ovenschotel wilt gratineren of een kip wilt braden.
  • Stoom: Met een stoomoven blijven kleur, smaak en structuur van gerechten optimaal behouden. Sommige ovens bieden de mogelijkheid om stoom te combineren met hetelucht of grill. Zo kun je kip of rosbief bereiden die heerlijk bruingebakken wordt, zonder dat het vlees uitdroogt.
  • Magnetron: Ovens die beschikken over een magnetronfunctie maken het mogelijk om een gerecht te garen met magnetron en aan de buitenzijde te bruinen met bijvoorbeeld de grill of hetelucht. Ook kun je de magnetron gebruiken voor snelle opwarmklusjes, zoals warme melk voor in de koffie of een flesje voor de baby.


Een roodgloeiend grillelement. Onderaan is de ventilator van de hetelucht zichtbaar.

Uiteraard kunnen de bovenstaande functies op verschillen de manieren gecombineerd worden. De meer geavanceerde ovens beschikken over automatische kookprogramma’s, waarbij de oven zelf de best passende instellingen voor een gerecht gebruikt. Je kip, ovenschotel of quiche kan dan bijna niet meer mislukken.

Extra ovenfuncties
Naast de verschillende bak- en grillmogelijkheden, zijn er nog een aantal andere functies die het bereiden van gerechten met een oven gemakkelijker maken. De meeste ovens beschikken over ingebouwde verlichting. Ook een tijdsinstelling is tegenwoordig geen uitzondering meer. Je kunt dan zelf bepalen wanneer de oven moet starten en stoppen.

Ben je een liefhebber van gebraden kip? Dan is een draaispit haast een vereiste. Het draaispit wordt gecombineerd met de grill, zodat de kip gelijkmatig gaar wordt en een heerlijk krokant korstje krijgt. Veel heteluchtovens beschikken over een ontdooifunctie. Hierbij wordt de lucht opgewarmd tot iets boven kamertemperatuur en zorgt de ventilator voor een gelijkmatige verspreiding van de verwarmde lucht. Voorverwarmen kan bij sommige modellen worden versneld met een speciale voorverwarmfunctie. Zo kun je snel aan de slag met jouw favoriete ovengerecht.

Aantal kookzones en losse modules
Het aantal kookzones, ook wel kookpitten genoemd, geeft aan over hoeveel zones de kookplaat beschikt om gerechten te bereiden. De branders verschillen onderling in sterkte en in grootte waardoor de ene brander meer geschikt is voor grotere pannen dan de ander. Daarnaast is het tegenwoordig mogelijk om verschillende losse modules in te bouwen in je fornuis of op je kookplaat. Vaak zijn deze losse modules optioneel, soms worden deze meegeleverd. Te denken valt aan een wokbrander, barbecue-grill, braadzone, visbrander, warmhoudzone, fry-top, friteuse of keukenmachine.

Koken op gas
Moderne gasfornuizen beschikken over een kookplaat die op gas of op elektriciteit werkt. Vrijwel iedereen is bekend met koken op gas. Koken met een open vlam kent uiteraard risico’s. Toch zijn er een aantal punten die in het voordeel spreken van koken op gas. De warmte is doorgaans zeer goed te regelen, waardoor je veel minder kans loopt op aangebrand eten. Bovendien vereist gas geen speciale pannen, zoals bij het koken op een inductieplaat het geval is. Een bekend nadeel van de gasplaat is dat het schoonmaken voor veel werk kan zorgen. Een nieuwe trend is dan ook gas-op-glas. De gaskookplaat is dan, net als de keramische en inductiekookplaat, voorzien van een glaskeramische ondergrond. Deze is veel eenvoudiger schoon te maken en minder gevoelig voor het inbranden van etensresten. Sommige gas-op-glasplaten zijn bovendien voorzien van een systeem waarmee de hitte van de branders wordt hergebruikt om andere kookzones te verwarmen.


Gas-op-glas: strak design, gemakkelijk schoon te maken

Elektrische kookplaten
Bij de elektrische kookplaten maken we onderscheid tussen elektrische kookplaten, inductie kookplaten, keramische kookplaten en halogeen kookplaten.

Elektrische kookplaat
De klassieke elektrische kookplaat met vier kookzones komen we niet veel meer tegen. Meestal wordt een elektrische kookplaat geleverd in combinatie met andere hittebronnen. Een plaat of spiraal wordt elektrisch verwarmd en geeft zijn hitte af aan de pan. Een elektrische kookplaat wordt langzaam warm en koelt langzaam af. De plaat reageert traag op aanpassingen van de warmte. Dit kun je als vervelend ervaren, maar je kunt er ook je voordeel mee doen. Als je bijvoorbeeld een saus maakt, kun je de kookplaat tijdig uitzetten, en kan de saus nog enige tijd doorsudderen en warm worden gehouden. Omdat de plaat of het spiraal erg heet wordt, kunnen etensresten inbranden. Schoonmaken kan een lastig en arbeidsintensief klusje zijn, omdat de kookplaat niet geheel glad is.

Inductie kookplaat
Een inductie kookplaat werkt met een magnetisch veld. Het magnetische veld zorgt voor een zeer snelle verwarming van de pan. Je water kookt sneller en je boter is sneller gesmolten. Omdat de magneet zelf geen warmtebron is, maar de combinatie van de magneet met de pan warmte veroorzaakt, wordt het kookoppervlak nooit zo heet als bij een keramische of gaskookplaat het geval is. Etensresten kunnen daarom ook niet inbranden. Een inductiekookplaat koelt ook sneller af. Een bijkomend voordeel is dat als de pan verwijderd is, het verwarmingsproces stopt. Je kunt dus nooit onbedoeld brand veroorzaken doordat je vergeten bent ‘het vuur uit te zetten’. Let op: niet alle pannen zijn zonder meer geschikt voor inductie.


Een inductiekookplaat met tiptoetsbediening

Keramische kookplaat
Een keramische kookplaat werkt eigenlijk hetzelfde als een klassieke elektrische kookplaat. In plaats van de ronde zwarte elektrische platen is deze kookplaat voorzien van een dikke glasplaat waarop in lijnen de kookzones aangegeven zijn. Een gloeispiraal verwarmt de kookplaat. Een voordeel van de keramische kookplaat is het gladde oppervlak dat gemakkelijk is schoon te houden. Het nadeel is dat de kookplaat relatief langzaam opwarmt en dat de plaat lang heet blijft.

Halogeen kookplaat
Een halogeen verwarmingselement (lamp) verwarmt de keramische glasplaat, die vervolgens de warmte doorgeeft aan de bodem van de pan. Net als bij een keramische en inductie kookplaat is het glasoppervlak gemakkelijk schoon te houden, maar omdat de glasplaat heel heet wordt kunnen etensresten inbranden. De opwarmtijden zijn gemiddeld, in de meeste gevallen sneller dan bij keramisch koken. Belangrijk nadelen zijn dat de plaat langzaam afkoelt en dat de halogeen hittebron kan slijten, zodat op termijn vervanging noodzakelijk is.

Kookvermogen en kookzones
Het kookvermogen van een individuele kookzone (ook wel kookpit genoemd) wordt uitgedrukt in Watt, ongeacht of het nu om een gaskookplaat of een elektrische kookplaat gaat. Hoe hoger het vermogen, hoe krachtiger het kookvermogen van de kookzone.

Een hoog vermogen is handig als je vaak grote hoeveelheden moet koken. Een grote pan soep wordt snel warm, maar ook bijvoorbeeld de hapjespan of wok kan snel heel heet worden, zodat je goed kunt roerbakken. Lage vermogens zijn handig als je kleinere hoeveelheden kookt, of als je juist gerechten lang wilt laten sudderen. De 4-pits kookplaten beschikken doorgaans over één hoogvermogen kookzone, twee normaalvermogen zones en één sudderzone. Een 5-of 6-pits kookplaat beschikt meestal over een extra functionaliteit, zoals een wokbrander met extra hoog vermogen en een brede vlam of een extra grote kookzone voor grote pannen (bij inductie- of keramische kookplaten). Bij een keramische kookplaat is het soms mogelijk de grootte van de zogenaamde stralingszone aan te passen, waarbij je gemakkelijk kunt zien wat het bereik is van de warmtebron. Wanneer de kookzones verwarmd worden, zie je deze rood opgloeien. Een veel voorkomend type stralingszone is de high-light kookzone. Deze kenmerken zich door een korte opwarmtijd en een stabiele hitte-afgifte.

Bediening
Een modern fornuis bevat veel functies. Fabrikanten hebben verschillende oplossingen om de bediening overzichtelijk te houden. Bovendien is de bediening tegenwoordig een belangrijk onderdeel van het design. Ergonomie wordt hierbij steeds belangrijker. Fabrikanten gebruiken draaiknoppen, tiptoetsen, druktoetsen of een combinatie hiervan. Ook elektronische displays worden steeds meer toegepast. Hierop kun je allerlei informatie aflezen, zoals de temperatuur van de oven, de ingestelde functies en de resterende bereidingstijd.


Een modern fornuis in een klassiek jasje. De bediening is uitgevoerd met draaiknoppen.


Zo kan het ook: draaiknoppen, druktoetsen en een uitgebreid display samen in een strak design.

Schoonmaken
Een fornuis schoonmaken is niet altijd een pretje. Voor de oven heb je soms agressieve schoonmaakmiddelen nodig, zoals de bekende ovenschuimreinigers. Met een uitneembare ovendeur kun je veel moeite besparen. De deur is dan gemakkelijk schoon te maken en bovendien kun je de oven zelf ook eenvoudig onder handen nemen. Veel ovens zijn tegenwoordig zelfreinigend, waardoor intensief poetswerk tot een minimum wordt beperkt. Beter voor jou, maar ook voor de oven, want schuursponsjes en agressieve schoonmaakmiddelen doen de binnenkant van de oven nooit goed.

Schoonmaken van de kookplaat
De kookplaat schoonmaken is wat minder arbeidsintensief, maar ook hier zijn er een aantal aandachtspunten. Elektrische kookplaten, maar ook gas-op-glaskookplaten zijn voorzien van een plaat keramisch glas. Met speciale reinigingsmiddelen zijn deze eenvoudig schoon te maken. Om dat deze plaat bij inductie minder heet wordt, loop je met inductie minder kans op ingebrande etensresten. Traditionele gaskookplaten zijn uitgevoerd in RVS of geëmailleerd staal. Om deze schoon te maken volstaat meestal een gewone keukenreiniger. De gaspitten zelf vereisen wat meer aandacht, zeker als etensresten zijn aangekoekt. Ingebrande etensresten zijn moeilijk, of soms zelfs helemaal niet te verwijderen. Bovendien loop je kans dat je hiermee de pitten beschadigt.

Veiligheid
Een fornuis, en zeker het ovendeel, wordt heet, ook aan de buitenkant. Hoewel tegenwoordig de meeste ovendeuren behoorlijk warmtegeïsoleerd zijn, kan aanraking met de buitenkant behoorlijk pijn doen en soms tot verbranding leiden. Een oven met inwendige koeling is sneller afgekoeld dan een gewone oven. Zo loop je minder kans jezelf te verbranden nadat je je gerecht hebt bereid.

Grijpgrage kinderhandjes
Kleine kinderen moet je natuurlijk altijd uit de buurt van een oven houden. Mocht je nieuwsgierige en ondernemende kinderen hebben, overweeg dan een oven met kinderbeveiliging. Deze zorgt ervoor dat ze niet in de oven kunnen komen, met alle gevolgen van dien.

Beveiliging kookplaat
Om het gebruik van de kookplaat veiliger te maken bieden steeds meer fabrikanten voorzieningen zoals kindersloten en panherkenning. Ook restwarmte-aanduiding komt steeds vaker voor. Zo kun je gemakkelijk zien of een kookzone nog warm is. Je kunt een timer gebruiken om ervoor te zorgen dat een kookplaat alleen op de tijdstippen gebruikt kan worden dat je zelf aanwezig bent.

Beveiliging gasfornuis
Gasfornuizen moeten uiteraard altijd volgens de voorschriften van de fabrikant worden aangesloten. Doe je dit niet dan loop je aanzienlijke risico’s. Werken met open vuur geeft altijd risico’s. Zorg in ieder geval altijd voor voldoende ventilatie, want vuur verbruikt zuurstof. Veel moderne gasfornuizen zijn voorzien van een beveiliging die voorkomt dat, bijvoorbeeld door een uitgewaaide vlam, gas blijft ontsnappen. Sommige modellen gebruiken een zogenaamd thermokoppel waarbij de gastoevoer automatisch wordt afgesloten als de vlam uitgaat. Andere beschikken over een volautomatische vonkontsteking, die probeert om de gedoofde vlam weer te ontsteken. Lukt dit na een aantal pogingen niet, dan wordt de gastoevoer alsnog afgesloten.

Plaatsing van het fornuis
De plaatsing van het fornuis wordt bepaald door een aantal omstandigheden. Allereerst moet er elektriciteit en/of gas in de buurt zijn. Voor de meeste moderne fornuizen geldt dat deze een eigen groep moet hebben. Een fornuis produceert warmte, zorg dus dat deze uit de buurt staat van spullen die hierdoor kunnen beschadigen.

Inbouwfornuizen
Voor inbouwfornuizen zijn de inbouwmaten belangrijk. In de specificaties staan de nismaten opgegeven. Dit zijn de minimummaten die je moet aanhouden bij inbouw. Let er ook bij een inbouwfornuis op dat deze zijn warmte voldoende kwijt kan.

Afzuigkap
Om nare kookluchtjes te voorkomen moet de kooklucht worden afgevoerd. Meestal gebeurt dit met een afzuigkap. Deze kap moet minstens 60 cm boven de kookplaat worden opgehangen.

Keuze maken
Om te komen tot jouw juiste keus, biedt Kieskeurig.nl een aantal mogelijkheden:
  • Reviews van de producten, voor en door de consument. Hier staat alles te lezen over de positieve en negatieve ervaringen van de consumenten. Met de mogelijkheid van vraag en antwoord over de producten, verzorgd door de consument zelf. Na aankoop kun je ook jouw review plaatsen.
  • Productinformatie, met de meest actuele informatie op een rij.
  • Prijsinformatie, tevens staat hier vermeld bij welke webshops je het product kan laten bezorgen, kan afhalen en bij welke lokale winkels je het product kunt kopen.
  • Winkelvergelijk, reviews van de consument over een online winkel. Alle winkels in de winkelvergelijker worden beoordeeld en kunnen maximaal 5 sterren verdienen. De Kieskeurig.nl Mysteryshopper is verantwoordelijk voor de helft van de totale beoordeling van een winkel, de bezoekers van Kieskeurig.nl verzorgen de andere helft van de winkel beoordeling.
  • Kopen op internet, informatie over wat er komt kijken bij een aankoop online.

Kieskeurig vindt je mening zeer belangrijk en stelt het op prijs wanneer je je waardering geeft over deze achtergrondtekst. Beoordeel deze tekst.