Informatie over espresso-apparaten

Een heerlijk kopje espresso of cappuccino drink je tegenwoordig niet meer alleen in een restaurant of op een terras. Met een espressomachine thuis kun je jezelf op ieder moment van de dag van een heerlijk kopje espresso voorzien. Lees hier waar je op moet letten bij de aanschaf van een espressomachine.

Bekijk alle Espressomachines

Welke espressovarianten zijn er?

De espressovarianten die we tegenwoordig kunnen bereiden met de espressomachine zijn afhankelijk van de soort machine die je in huis hebt en de moeite die je er zelf in wilt stoppen. Heb je een espressomachine met (ingebouwd) melkreservoir of een espressomachine met een stoompijpje dan kun je ook espressovarianten met melkschuim bereiden. Cappuccino, latte macchiato en espresso macchiato (ook wel caffè macchiato genoemd) zijn espressovarianten met melkschuim waarbij de verhouding espresso / melkschuim vaststaat, maar natuurlijk kun je naar eigen smaak je eigen verhouding en espresso- / melkvariant samenstellen. Beschikt je espressomachine niet over een (ingebouwd) melkreservoir of over een stoompijpje dan kun je een melkopschuimer aanschaffen. In deze melkopschuimer (al te koop vanaf enkele tientjes) schenk je 100 ml melk die vervolgens tot heerlijk romig melkschuim wordt opgeschuimd. Er zijn ook inbouw espressomachines op de markt. Deze kun je mooi integreren in je keuken, naast bijvoorbeeld de inbouwoven en de inbouwmagnetron.

Espresso

De klassieke espresso bestaat uit 30 ml espressokoffie waarbij heet water onder hoge druk door ongeveer 7 gram espressokoffie wordt geperst. Een goede espresso moet met een minimale pompdruk van 15 bar bereid zijn. De espresso krijgt hiermee zijn sterke, karakteristieke en aromatische smaak met een prachtig dikke, goudbruine cremèlaag. Het is aan te raden om het espressokopje voor te verwarmen zodat de espresso op temperatuur is en blijft. Sommige apparaten hebben hiervoor een speciale warmhoudplaat.

Café crème of lungo

De café crème of café lungo is een espresso die wat langer door blijft lopen zodat het volume groter is. Voor deze ‘lange’ koffie start je alsof je espresso maakt, maar pers je extra water (100-120 ml) door de gemalen koffie, zonder dat de koffie te bitter wordt. Niet te verwarren met de Americano, waarbij je water toevoegt aan een normale espresso.

Caffé Americano

Een espresso gezet op een kopje heet water. De caffé Americano lijkt erg op de Nederlandse kop koffie.

Ristretto

De ristretto is een espresso met een kleiner volume maar met wel de volledige extractietijd, voor een extra sterke smaak. Vooral in het zuiden van Italië zit er minder water in de espresso zodat er uiteindelijk een extra sterke espresso overblijft van nog maar 20 ml: de ristretto.

Cappuccino

Een cappuccino is een espresso met gestoomde melk en melkschuim. Als je de opgeschuimde melk door de crèmelaag van de espresso schenkt, gaat het schuim zich in het kopje scheiden. Er blijft vervolgens éénderde melk, éénderde espresso en éénderde melkschuim over welke in een kopje van ongeveer 150-170 ml wordt geserveerd. De cappuccino is inmiddels één van de bekendste en meest gedronken koffievarianten wereldwijd.

Caffè latte

Een caffè latte is simpel gezegd een lungo met een scheut warme melk. Het is de Italiaanse versie van café au lait en lijkt op de koffie verkeerd. Voor een goede caffè latte voeg je tweederde deel warme melk toe aan éénderde deel espresso. De verhouding fiftyfifty wordt echter ook vaak geschonken.

Espresso macchiato

Een espresso macchiato is een enkele espresso met daarop één of twee eetlepels melkschuim, dat de smaak wat minder bitter maakt. Het drankje dankt zijn naam aan het gevlekte uiterlijk.

Latte macchiato

Voor het zetten van een latte macchiato giet je, bijvoorbeeld via een lepel, een enkele espresso in een glas gestoomde melk (ongeveer 250 ml). Hierdoor ontstaat een mooi gelaagde drank van melk, espresso en melkschuim. Het is dus eigenlijk een glas warme melk met melkschuim, en een espresso eraan toegevoegd.

Café frappé

Mix één espresso met hetzelfde deel ijs en je krijgt een heerlijk ijsdrankje. Perfecte verkoeling op een warme dag, maar hij doet het ook erg goed als dessert.

Espresso dopio

Dit is een dubbele espresso welke meestal wordt geserveerd in een cappuccino kopje.

Caffé corretto

Een enkele shot espresso met een scheutje sambuca, grappa of brandy.

Caffé panna (espresso con panna)

De caffé panna, ook wel espresso con panna genoemd, is een enkele of dubbele espresso met een toefje slagroom.

Welke espressomachines zijn er?

In eerste instantie moet je bekijken welk apparaat het beste bij je past, er zijn verschillende modellen met elk hun eigen voordelen. We onderscheiden drie soorten systemen vol- en halfautomatische espressomachines, handmatige espressomachines en espressomachines met een gesloten portiesysteem. Hieronder worden de verschillen uitgelegd tussen deze drie.

Volautomatische espressomachines

Volautomatische espressomachines vul je met koffiebonen en hebben vaak een tweede vulschacht voor gemalen koffie. Je stelt de maalgraad in, de hoeveelheid water en de koffiehoeveelheid en met één druk op de knop heb jij je kopje espresso, ristretto of lungo. Er zijn volautomatische espressomachines voor alleen koffie, zoals zojuist beschreven, maar ook volautomatische espressomachines voor koffie en melkvarianten. Wil je met één druk op de knop een kop espressokoffie met daarbij opgeschuimde of warme melk voor die lekkere cappuccino of latte macchiato? Kies dan voor een volautomaat met een melkreservoir. Heeft jouw espressomachine geen melkreservoir dan kun je d.m.v. het bijna altijd aanwezige stoompijpje alsnog melk opschuimen en deze over je espressokoffie gieten. <strong>Volautomatische espressomachines</strong> hebben behoorlijk wat onderdelen om schoon te maken. Een automatisch reinigings- en ontkalkingsprogramma vind je op steeds meer volautomatische espressomachines, maar het is aan te raden om ook handmatig goed na te kijken of de onderdelen echt schoon zijn.

Handmatige espressomachines

Handmatige espressomachines worden ook wel halfautomaten of open systemen genoemd. Deze zijn voorzien van een piston voorzien van een filterdrager, een filterbakje en een stamper. Je dient bij deze espressomachine, in tegenstelling tot de automatische, veel meer handmatig te doen. Je vult het filterbakje van de piston met gemalen koffie en stampt deze aan zodat er geen lucht meer tussen de koffie zit. Je draait de piston terug op de espressomachine en je kunt je kopje espresso maken. Na het zetten klop je de koffie uit de piston en maakt deze schoon. De handmatige piston-espressomachines vind je veel in restaurants en koffiebarretjes. Het materiaal van de boiler of thermoblok is bij een handmatige espressomachine erg van belang. Deze kan van aluminium, messing of koper zijn. Bij koper is de temperatuurgeleiding het beste, gevolgd door messing. Aluminium is gevoeliger voor kalkafzetting en zal dus ook eerder ontkalkt moeten worden.

Espressomachines met capsules

Zeer populair zijn de espressomachines van Nespresso, Dolce Gusto, Lavazza en Illy. Deze koffiemerken hebben samen met fabrikanten espressomachines ontwikkeld die werken met capsules / cups. Deze capsules (elke capsule heeft zijn eigen smaak en sterkte), plaats je heel snel en makkelijk in de houder en vervolgens zet je met één druk op de knop je espresso. Er zijn zowel gesloten portiesystemen met en zonder melkreservoir op de markt. Dit geldt overigens niet voor Dolce Gusto, omdat je bij dit apparaat aparte ‘melkcapsules’ aan moet schaffen om cappuccino te kunnen maken. Met een melkreservoir heb je met één druk op de knop snel de beschikking over een cappuccino, latte macchiato of een andere ristretto, espresso of latte met melkschuim/warme melk. Het variëren in smaak is dus niet zo uitgebreid als bij een volautomatische espressomachine. Daar staat tegenover dat de apparaten kleiner zijn, minder onderhoud vergen, schoonmaken makkelijker is en dat de espressomachines goedkoper in aanschaf zijn. Een kopje espressokoffie van het gesloten portiesysteem met capsules is wel duurder dan een espressomachine die gebruikmaakt van koffiebonen en/of gemalen koffie. Een gesloten portiesysteem is ideaal voor het af en toe drinken van een kopje espresso. Hoe meer koffie je drinkt, hoe interessanter het is om voor een (vol)automatische espressomachine te kiezen. De capsules of cupjes zijn niet uitwisselbaar per merk. Zo past een Nespressocapsule/-cupje niet in een Dolce Gusto-machine. Tegenwoordig zijn er ook hervulbare capsules op de markt. De Coffeeduck en de Nexpod zijn voorbeelden van koffiecapsules die je met gemalen koffie vult en die je 8 tot 20 maal kan hergebruiken. Koffiecups bewaar je gemakkelijk in een koffiecapsulehouder.

Verschillende espressosystemen

Om een espresso te bereiden wordt water onder hoge druk door de aangedrukte koffie geperst. Er zijn verschillende systemen, de bekendste zijn het pompsysteem en het stoomsysteem. Het pompsysteem komt het meest voor en biedt meestal een hogere druk dan een stoomsysteem. Bij het stoomsysteem wordt water gekookt, de resulterende stoom zorgt voor de druk. Een apparaat dat gebruikmaakt van een stoomsysteem is simpeler in bediening en het apparaat is kleiner en goedkoper in gebruik. Het nadeel van dit systeem is dat de druk aanzienlijk lager is dan bij het pompsysteem. Verder kennen we het piston style systeem. Hierbij moet handmatig druk uitgeoefend worden. De espressomachines met pistonsysteem zie je vaak in restaurants en koffiebarretjes. Je draait de piston, welke is gevuld met gemalen koffie of een koffiepad, op de espressomachine en vervolgens loopt de espressokoffie via de piston door de uitlooppijpjes het kopje in. Hier rechts zie je een afbeelding van een piston (gevuld met gemalen koffie).

De perfecte espresso

Voor een goede espresso zijn eigenlijk drie punten van belang: de machine, de koffie en jouw eigen vaardigheid. In een espresso-apparaat wordt heet water onder hoge druk door de gemalen koffie geperst. Hierdoor krijgt de espresso zijn karakteristieke, aromatische smaak. De combinatie van de druk die de machine opbouwt en de tegendruk die de espresso maling geeft, zorgt voor een perfecte espresso. Deze kun je herkennen aan de mooie dikke goudbruine crèmelaag. De doorlooptijd van een perfect kopje espresso is ongeveer 20 tot 30 seconden. Als het langer duurt, is de maling van de koffie waarschijnlijk te fijn of te hard aangedrukt, duurt het korter dan is de maling te grof of niet goed aangedrukt. In beide gevallen is de koffie niet van die kwaliteit die je ervan verwacht. Vele volautomatische espressomachines hebben een speciale draaiknop waarmee de uitloopdruk kan worden gewijzigd. Hoe meer druk, hoe sterker de espresso.

Bij het bereiden van een lekkere espresso, houd je rekening met het volgende:
- Hoeveelheid espressokoffie per kopje is afhankelijk van jouw smaak
- Grove maling wel aandrukken, fijne maling niet aandrukken
- Het espresso-apparaat moet goed op temperatuur zijn
- Kopjes voor gebruik voorverwarmen
- Vers, schoon water gebruiken
- Het kopje half tot tweederde vullen

Lekkere cappuccino

Met het stoompijpje voor de melk maak je eenvoudig een heerlijke cappuccino. Met volle melk krijg je een stevige mooie schuimlaag en met wat cacaopoeder voor de sier maak je jouw cappuccino helemaal af. Voor een espresso-apparaat met een melkreservoir kun je het beste lang houdbare melk gebruiken omdat dit minder snel bederft. Ook kun je er voor kiezen een aparte melkopschuimer aan te schaffen. Naast een waterreservoir hebben sommige espresso-apparaten ook een mogelijkheid om melk te tappen uit, een ernaast geplaatst, voorraad kannetje of melkpak.

kopje-cappuccino

Als je een espresso-apparaat zonder stoompijpje koopt kun je in de magnetron melk opwarmen en deze zelf opkloppen. Er zijn echter ook melkopschuimer op de markt die het handmatig opkloppen van melkschuim overbodig maken. Je giet melk in de melkopschuimer, zet het apparaat aan, en binnen enkele minuten is je melkopschuim klaar om op de koffie te worden geschonken.

Voor het bereiden van een lekkere cappuccino, houd je rekening met het volgende:
- Je hebt 45 ml espresso nodig voor een kop cappuccino
- Gebruik verse melk (120 a 150 ml)
- Voor een stevige schuimlaag kun je het beste volle melk gebruiken
- Wacht op de goede temperatuur om de melk op te schuimen
- Plaats het stoompijpje onder het melkoppervlak
- Zodra de melk schuimt, laat je het pijpje iets verder in de melk zakken
- De melk niet laten koken
- Tot slot wat cacaopoeder erop strooien
- Het stoompijpje na gebruik reinigen om aankoeken te voorkomen

Koffiebonen, gemalen koffie, cups of koffiepads?

Ook is er de keuze tussen het gebruik van gemalen koffie, het gebruik van koffiebonen die in het espresso-apparaat worden gemalen of het gebruik van koffiepads/servings of cups/capsules. Koffiepads/servings en cups/capsules werken makkelijk en snel en bieden vaak een grote variatie in de soorten koffie die je kunt zetten. De apparen zijn daarnaast een stuk voordeliger dan verse bonen machines, maar de cups zelf zijn duurder in gebruik. Voor het bewaren van deze cups of capsules wordt veel gebruik gemaakt van capsulehouders.

gemalen koffie bonen-koffiebonen-koffiepads-capsules
  gemalen koffie        koffiebonen     koffiepads/servings       capsules

Geschikte espressokopjes

Veel apparaten hebben een in hoogte verstelbare koffie-uitloop, voor hogere kopjes of bekers. Verwarm de kopjes voor het gebruik op het warmhoudplaatje voor, als dit niet aanwezig is of zijn de kopjes niet warm genoeg spoel ze dan om met heet water. Espresso is het lekkerste van smaak als het heet geserveerd wordt en niet te snel afkoelt. Zet daarom niet meer dan één of twee kopjes tegelijk, als je een espresso te lang laat staan en af laat koelen gaan veel van de aroma's verloren. Uiteindelijk zal de keuze van een espresso-apparaat grotendeels afhangen van het beschikbare budget. Hoe meer je wilt uitgeven, hoe meer mogelijkheden en gemak je kunt verwachten.

Enkele handige espressotips

De koffie kun je het beste in een kleine hoeveelheid kopen en in een luchtdichte trommel bewaren. Koffiebonen kunnen ongeveer zes maanden bewaard worden en gemalen koffie in een open verpakking ongeveer twee weken. Espresso bestaat grotendeels uit water. Gebruik altijd vers water en zorg voor een constante optimale watertemperatuur. Je kunt het beste het water in de espressomachine dagelijks verversen, dan krijgt het niet zo snel bijsmaakjes. Een thermobloksysteem zorgt voor een constante watertemperatuur en minimale kalkvorming. Door dit systeem wordt bewegend water verwarmd. Automatische ontluchting voorkomt het achterblijven van restwater in het apparaat en zorgt voor het zeer snel op temperatuur komen van het apparaat. Door het geregeld schoonmaken en reinigen van de onderdelen van de machine kun je de levensduur ook verlengen. Over onderhoud kun je alles lezen in de volgende alinea.

Onderhoud espressoapparaat

Net zoals bij een auto, heeft ook een espressomachine een onderhoudsbeurt nodig. Deze onderhoudsbeurten worden door de fabrikanten zelf gedaan. Hoeveel een fabrikant rekent voor een onderhoudsbeurt en welke materialen onder een onderhoudsbeurt vallen, verschilt per fabrikant. Zo’n onderhoudsbeurt zorgt ervoor dat je meer en langer plezier van jouw machine blijft houden. Het is ook aan te raden om het apparaat zelf goed schoon te houden, achtergebleven koffierestjes in de filter geven al gauw een bittere bijsmaak. Er zijn speciale reinigingstabletten en ontkalkingsmiddelen te verkrijgen voor het schoonmaken van jouw espressomachine. Sommige apparaten hebben een automatisch reinigings- en/of ontkalkingssysteem.

Beste